“Отан неден басталады” icon

“Отан неден басталады”


Смотрите также:
Работа общественного совета по борьбе с коррупцией при алматинском областном филиале ндп «нур...
«Нур Отан»
История распространения мировых религий в Северном Казахстане во второй половине XIX начале XX...
Программа ндп «Нур Отан» «ертеңІҢ Үшін аянба! » «100 видов семейного бизнеса» Iтом...
Программа ндп «Нур Отан» «ертеңІҢ Үшін аянба! » «100 видов семейного бизнеса» Iтом...
Программа ндп «Нур Отан» «ерте ңІҢ Үшін аянба! » «100 видов семейного бизнеса» Iтом...
Программа ндп «Нур Отан» «ерте ңІҢ Үшін аянба! » «100 видов семейного бизнеса» Iтом...
Программа ндп «Нур Отан» «ерте ңІҢ Үшін аянба! » «100 видов семейного бизнеса» Iтом...
Д э. н., профессор Директор Высшей Партийной Школы ндп «Нур Отан» концептуальные основы модели...
Ао «Национальный инновационный фонд» в реализацию поручений...
Когда-нибудь фотография агитпоезда “Менiн Казакстаным” войдет в учебники по отечественной...



Загрузка...
страницы:   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
скачать
Қостанай облысы әкімдігі мәдениет басқармасының

«Лисаков Жоғарғы Тобыл тарихы

мен мәдениеті мұражайы»

мемлекеттік мекемесі


“Отан неден басталады”

«С чего начинается Родина»


V Балалар аймақтық өлкетану

оқуларының материалдары

Материалы

V Детских региональных

краеведческих чтений


Лисаков қаласы

9 желтоқсан 2010 жыл


“Отан неден басталады” «С чего начинается Родина». Материалы детских региональных краеведческих чтений. Публикуются на правах рукописи.

В сборник вошли материалы детских региональных краеведческих чтений “Отан неден басталады” «С чего начинается Родина», состоявшихся в городе Лисаковске, Костанайской области 9 декабря 2010 года. На чтениях были представлены детские исследовательские проекты по темам: «История городов и сел Костанайской области», «65-летию Великой Победы посвящается», «Культура Казахстана».

Редакционная коллегия: составитель - Ю.П. Буданова, оформление обложки - Н.Е. Жиляева, редакция работ на казахском языке – Б.Ж. Абуова


Лисаковский музей истории и культуры Верхнего Притоболья Управления культуры акимата Костанайской области.


Предисловие.


V Детские региональные чтения «Отан неден басталады» («С чего начинается Родина») были посвящены памяти Ивана Ивановича Семченко, почетного гражданина города Лисаковска, первостроителя, первого председателя Лисаковской комсомольской организации, талантливого краеведа-исследователя, автора книг о Лисаковске.

В сборнике 2010 года представлены разные по тематике работы. Достоинством проекта «История села Георгиевки» (Яна Цыбулько, рук. С.М.Белова, ГУ «Аршалинская сш», с.Аршалы, Денисовский район) стало обращение к историческому очерку А.Ф.Рязанова, историка-исследователя Оренбургского края, члена Оренбургского отделения Государственного географического общества. Ученица лисаковской школы-гимназии Варвара Соколова использовала в своей работе «Плетение – часть наследия предков» (рук. Л.В.Горбачевская) новую монографию Э.Р.Усмановой, почетного гражданина Лисаковска, руководителя Лисаковской археологической экспедиции, научного сотрудника Сарыаркинского археологического института при Карагандинском государственном университете «Костюм женщины эпохи бронзы Казахстана». Привлечение подобных источников говорит о достаточно высоком научном уровне детских изысканий.

Благодаря совместным этнографическим экспедициям сотрудников Лисаковского музея и педагогов, учеников сш № 6 появилось исследование «Великие личности села Тарановского. Жабагы батыр», зафиксировавшее историю жизни народного героя. (Денис Зальцман, рук. Жуматова Ж.З., Ермагамбетова Ш.Е., Байтенова Л.Б.).

Особенную важность в год 65-летия Победы в Великой Отечественной войне имеют детские проекты, рассказывающие о страницах этой героической истории. Хочется отметить проект учащихся ГУ «Гимназия № 5» г.Рудного – Романа Егорова, Владислава Голованя (рук. С.А.Горевая) под названием «По военным дорогам наших дедов и прадедов», который был отмечен советом экспертов краеведческих чтений. Проект заинтересовал присутствующих на чтениях своим продолжением – размещением собранной информации на сайте, выпуском альманаха, постоянной работой над пополнением базы данных и вовлечением новых участников. Итогом кропотливой работы стало исследование учащихся Успеновской школы Турара Елибаева и Татьяны Шуляковой (рук. А.Х.Елибаев, с.Успеновка, Федоровский район) о пребывании Сталинградского военного авиационного училища в селе Успеновке. Уникальный материал о поколении, детство которого пришлось на военные годы, содержится в работе Анны Горбачевской «Дети войны» (рук. Л.В.Горбачевская, ГУ «Школа-гимназия», г.Лисаковск).

Приятно, что из года в год во время краеведческих чтений ярко звучит тема истории родной школы. Думается, что спустя годы, материалы «Моя школа. 40-летию средней школы № 2 посвящается» (Роман Гопп, рук. Баяхметова М.А., сш № 2, г.Лисаковск) и «Памятные даты и события нашего края. К юбилею Фрунзенской средней школы» (Ксения Подрыга, рук. Подрыга В.Г., ГУ «Фрунзенская средняя школа», с.Фрунзенское, Денисовский район) обретут еще большую значимость.

Ю.Буданова,

заместитель директора Лисаковского

музея по научной работе


Содержание.

Предисловие ……………………………………………………………………………... ……………...3


^ История городов и сел Костанайской области


1.Бекмухамбетов Ч.

«Лисаковский горно-обогатительный комбинат».……………………………………………….…..5-9

2. Гопп Р.

«Моя школа.40-летию средней школы № 2 посвящается»…………...............................................9-12

^ 3.Сражатова Н., Нуралиева Г.

«Төрт кұбыланы түгендеген Төртбаев»…………………………………………………………...12-17

4.Тихонович Л.

«С чего начинается Родина. История поселка Тобол»…………………………….........................17-23

^ 5.Цыбулько Я.

«История основания села Георгиевки»………………………………………………………..........23-24

6.Подрыга К.

«Памятные даты и события нашего края. Юбилей Фрунзенской средней школы»......................24-39

^ 7.Мукашева Д.

«Пестрая» карта Костанайщины»…………………………………………………………………...39-44

8. Зальцман Д.

«Великие личности села Тарановского. Жабагы батыр».................................................................44-48

9. Юр Л.

«Моя малая Родина. Край любимый - Аршалинский».....…............................................................48-49


65 –летию Великой Победы посвящается.


^ 10. Елибаев Т., Шулякова Т.

«Сталинградское военное училище (1942-1946 гг. – пребывание в п.Успеновке)»......................49-55

11. Егоров Р., Головань В.

«По военным дорогам наших дедов и прадедов»..............................................................................55-60

^ 12. Горбачевская А.

«Дети войны»........................................................................................................................................60-63

13. Гольбек А.

«Памяти достойны»..............................................................................................................................63-65

^ 14. Максименюк А.

«Они сражались за Родину!»...............................................................................................................65-71


«Культура Казахстана»


15. Елимбаев Е.,

«Мое первое путешествие по святым местам Казахстана».............................................................71-75

^ 16. Елибаев Т., Жупар А.

«Успеновка селосының аймағындағы археологиялық ескерткіштер»………................................75-80

17. Соколова В.

«Плетение – часть наследия предков»................................................................................................80-85

18. Бакеева А.

«Бұл қазақта Шипиндей ақын өткен...»..............................................................................................85-86

^ 19.Жантемірова М., Ильина М.

«Қазақ өнерінде пайданалатын ұлттық оюлар».................................................................................86-93

20. Лебедев Б., Поздеева Е., Нугаева А.

«Имянаречение в нашем регионе»......................................................................................................93-99


^ I . История городов и сел Костанайской области.


«Лисаковский горно-обогатительный комбинат: история развития»

Чингиз Бекмухамбетов, ученик 7 класса

Руководитель: Н.С.Попова

ГУ «Школа-гимназия»

г.Лисаковск

Введение

Сколько романов, поэм, песен, пословиц и поговорок сложили люди о своей родине, сколько человеческих жизней отдано за нее! Историю своей родины надо знать каждому человеку, потому что она лучший учитель жизни. Чтобы любить и уважать свою страну, необходимо знать историю своей малой родины, места, где ты родился и вырос.

Город Лисаковск – молодой, открытый и развивающийся город. В 2011 году город отметит свое 40-летие. Для истории города это маленькая дата, но, сколько за эти годы сделано в развитии города, сколько событий, маленьких и больших свершилось за эти сорок лет.

В начале XX века на карте Кустанайского уезда Тургайской области появилась деревенька Лсаковка (Лысаковка). Теперь же на этом месте стоит большой, красивый, современный город, название которому дала эта деревня.

Известно, что начало городу Лисаковску дала залежь оолитовых бурожелезняковых руд. История города тесно связана с историей становления Лисаковского горно-обогатительного комбината.

Своей работой я хочу внести посильный вклад в изучение истории города Лисаковска в честь его сорокалетия. И рассмотреть лишь одну из страниц его летописи – историю становления и развития Лисаковского горно-обогатительного комбината.

Для осуществления поставленной цели необходимо было решить следующие задачи:

- рассмотреть этапы развития Лисаковского горно-обогатительного комбината с 1960 по 1999 годы;

- определить роль Лисаковского ГОКа в становлении и развитии города Лисаковска;

- рассказать о работниках комбината;

- показать особенности современного развития Лисаковского ГОКа (2000-2010 гг.);

- выяснить, что знают учащиеся школы о Лисаковском горно-обогатительном комбинате.

^ Глава I: Как все начиналось…

1.Открытие Лисаковского месторождения.

В августе 1949 года в казахстанской степи у поселка Лисаковки техником-геологом Яременко Николаем Семеновичем было открыто Лисаковское месторождение бурожелезняковых оолитовых руд. Первой обратила внимание на выход оолитовых руд возле деревни Лисаковки геолог К.Дворцова, еще в 1946 году составлявшая геологическую карту района. Но у ученых существовало мнение, что высыпки железистого песчаника, подобного лисаковскому, известны по всему Уралу, но месторождений не образуют. Поэтому вплотную занялись изучением только в 1949 году, когда техник-геолог Николай Семенович Яременко, топограф Александр Алексеевич Степанов и старший буровой мастер Анатолий Пименович Токарев случайно наткнулись на месторождение. После сделанных для проверки двух пробных скважин последовали другие.

Вот как об этом рассказывает сам Николай Семенович Яременко: «В августовский солнечный день установили палатки прямо в ковыле, недалеко от Лисаковки, и начали бурение. Сразу же после почвенно-растительного слоя, всего в 20 сантиметрах от поверхности, лежала руда. Пробы немедленно были отправлены на анализ». «Я всегда вспоминаю, - говорит Николай Семенович, - что на этом месте была нетронутая степь, а вырос такой красивый город… Просто душа радуется, что во всем этом есть и крупица моего труда…». Н.С. Яременко был награжден нагрудным знаком и дипломом «Первооткрыватель месторождения СССР».

За четыре года было пробурено около семидесяти тысяч метров на площади свыше восьмидесяти километров в длину, 1-3 километра в ширину. Дальнейшая разведка показала, что лисаковское месторождение простирается более чем на 100 километров в длину, от нескольких сот метров до 6 километров в ширину, мощностью от 6 до 36 метров. В нем содержится около 6 млрд. тонн руды с содержание железа от 20 до 48 процентов. И половина этих запасов годна к обогащению. (1)

Так было открыто лисаковское месторождение.

Рассмотрев итоги выполненных работ, Совет Министров СССР Постановлением от 28 декабря 1960 года № 1321 утвердил проектное задание по строительству Лисаковского горно-обогатительного комбината. (2)

Был создан трест Лисаковскрудстрой, который и возвел все имеющееся сегодня в Лисаковске.

^ 2.    Строительство и этапы развития комбината.
14 января 1961 года была создана дирекция Лисаковского ГОКа. (3)

Первыми работниками стали: Демин Валентин Матвеевич – главный маркшейдер комбината, Ивченко Николай Иванович и Тырсин Сергей Михайлович.

Развернутое строительство комбината началось в 1965 году. В 1967-1968 годах закладываются первые фундаменты корпусов сушки, обогащения, дробления, фабрики гравитационно-магнитного обогащения. Быстро росли темпы строительства, так, если в 1965 году было освоено 2,5 миллиона рублей капиталовложений, то в 1970 году осваивается около 23 миллионов рублей

В октябре 1969 года ЦК ВЛКСМ объявляет строительство Лисаковского горно-обогатительного комбината Всесоюзной ударной комсомольской стройкой. А уже в августе 1970 года были отгружены первые составы лисаковской руды Карагандинскому металлургическому комбинату.

В 1968 году в марте получен и смонтирован первый шагающий экскаватор ЭШ -10/60 для разработки карьера.

В декабре 1972 года сдается первая секция фабрики гравитационно-магнитного обогащения, а 22 декабря 1972 года отправлен первый состав концентрата из руды Лисаковского месторождения.

В 1972 году Лисаковский горно-обогатительный комбинат посещает министр черной металлургии СССР И.П.Казанец.

В 1973 году вводится в эксплуатацию вторая секция, а в 1974 – третья секция фабрики гравитационно-магнитного обогащения. Высокими темпами растет производство концентрата. 12 октября 1973 года была произведена миллионная тонна концентрата.(4)

Но были и неожиданности, которые дали повод считать, что была допущена ошибка, и Лисаковское месторождение – это просчет экономистов, проектировщиков и ученых.

Сначала забили тревогу горняки и геологи. Месторождение стало преподносить сюрпризы. Залежь оказалась наподобие слоеного пирога! С частой перемежаемостью отдельных ее разновидностей, разной по составу и по размеру, разнородной по физико-механическим свойствам. Лишь через три года после пуска комбината геологической службой комбината была разработана новая классификация месторождения и выбраны оптимальные варианты его разработки.

Затем начались трудности с освоением обогатительного оборудования. Возникла «пауза». И обогатители, и строители города почувствовали ее сразу. У первых не брали концентрат, у строителей резко упали объемы. Если в 1972 году трест Лисаковскрудстрой освоил на строительно-монтажных работах 32 миллиона рублей, то в 1977 – почти в семь раз меньше.

Но партийная организация Лисаковска, Совет народных депутатов, партийные комитеты горно-обогатительного комбината и треста предприняли все возможное, чтобы сохранить сложившиеся к тому времени коллективы, чтобы люди не потеряли веру в дело, которому отдали столько лет.

И комбинат выстоял. Реконструировалось оборудование, концентрат содержал уже 49 процентов железа, на Магнитке вводится в строй аглофабрика, которая отлично работает на лисаковском концентрате.

21 марта 1977 года на ГОКе была произведена 10-миллионная тонна концентрата. 7 апреля 1979 года была выдана 20-миллионная тонна.

С 1975 года на ЛГОКе ведется ежесуточное прогнозирование технологических показателей. На руднике введены в эксплуатацию пункты по обработке думпкаров от примерзания руды в зимнее время, усовершенствована схема электроснабжения экскаваторов в карьере, усилен технический контроль за исправным состоянием горного оборудования.

1977, 1978, 1979 годы стали для коллектива Лисаковского горно-обогатительного комбината своего рода переломными. В 1977 году бывшее убыточным предприятие стало рентабельным. В 1978 году был выполнен план трех лет десятой пятилетки по выпуску и реализации товарной продукции. Досрочно комбинат вышел на проектную мощность по производству концентрата.

В 1977 и 1980 годах Лисаковский ГОК завоевал переходящие Красные знамена ЦК Компартии Казахстана, Совета Министров Казахской ССР. А за трудовые достижения в 1978, 1979, 1981 годах коллектив награжден переходящими Красными знаменами ЦК КПСС и трижды заносится на доску Почета ВДНХ СССР. (5)

В Лисаковском музее истории и культуры Верхнего Притоболья хранятся правительственные телеграммы коллективу ГОКа за успехи во Всесоюзном социалистическом соревновании.

В 1983 году Лисаковский ГОК посетил Н.А.Назарбаев, в то время – секретарь ЦК КП Казахстана, курировавший промышленный сектор.

В эти же годы продолжается неустанный поиск. Комбинат с ведущими научно-исследовательскими институтами страны осваивал более прогрессивный способ обогащения бурожелезняковых руд.

^ Глава II: Имена в истории комбината.

Своим рождением город Лисаковск обязан запасам полезных ископаемых и Лисаковскому ГОКу. Но, прежде всего, конечно же, людям, которые принимали участие и в строительстве комбината, и в его дальнейшем развитии. К сожалению, рассказать обо всех, кто стоял у истоков Лисаковского горно-обогатительного комбината невозможно. Поэтому мы рассмотрим биографии лищь некоторых из тех, кто неустанно трудился на благо комбината, кто своей работой показывал достойные результаты, и чья жизнь – пример для подражания

Сначала объединенную дирекцию по строительству Лисаковского и Качарского ГОКов возглавляли бывшие работники Совнархоза Г.В.Косолапов и В.М.Мальцев.

В 1962 году комбинат возглавил Кусембаев Тавян-Хаир Нурпеисович.

Вот как он об этом вспоминает: «…Мне пришлось стоять у истоков зарождения ЛГОКа и города в целом…» (6) Учеба в институте, освоение вопросов производства в Джезказгане, Рудном, где Кусембаев вырос до главного инженера крупнейшего в области предприятия – Соколовско-Сарбайского обогатительного комбината – все это позволило остановить выбор на нем как специалисте, которому по плечу руководство Лисаковским горно-обогатительным комбинатом.

С 1970 по 1984 год комбинатом руководил Шарыгин Дмитрий Антонович. (7)

55 лет трудового стажа, и все эти годы посвящены металлургической промышленности. Один только перерыв в трудовом стаже – Великая Отечественная война. Начинал Дмитрий Антонович на Магнитогорском металлургическом комбинате. Отсюда ушел на войну, сюда же и вернулся победителем! Все его последующие победы были трудовыми.

В 1963 году по решению Челябинского обкома партии направлен на работу в Рудный. Работал на ССГПО начальником управления фабрики, начальником фабрики окомкования, заместителем главного инженера комбината. С 1970 года директор Лисаковского ГОКа. И даже, уйдя на пенсию, с металлургией не простился: работал в филиале Рудненского индустриального института, готовил специалистов для Рудненского, Лисаковского и Качарского ГОКов.

Более подробно расскажу о Найденове Владимире Алексеевиче, который возглавил комбинат в 1997 году. Родился 4 марта 1945 года в городе Магнитогорске Челябинской области, России. В 1959 году поступил, а в 1963 году окончил Магнитогорский индустриальный техникум по специальности «Обогащение полезных ископаемых».

Свою трудовую деятельность начал с 1963 года старшим концентраторщиком Солнечногорского горно-обогатительного комбината поселка Солнечный на Дальнем Востоке. В 1973 году окончил Магнитогорский горно-металлургический институт им.И.Г.Носова по специальности «Обогащение полезных ископаемых». В городе Лисаковске работает с сентября 1973 года, на Лисаковском горно-обогатительном комбинате – старшим концентраторщиком, мастером, начальником смены, главным инженером фабрики обжига, главным обогатителем, начальником технического отдела ЛГОКа. С 1979 по 1981 годы возглавлял первичную партийную организацию управления комбината. С мая 1997 года – исполняющий обязанности генерального директора, а с сентября 1997 года – генеральный директор АО «Лисаковский ГОК». В 1999-2001 годы работал заместителем генерального директора, исполняющим обязанности генерального директора АО «Жайремский ГОК». С июня 2001 года исполнительный директор ТОО «Оркен» города Лисаковски. Имеет 55 изобретений и патентов. Награжден 3 медалями.

Хочется рассказать и о простом рабочем, бригадире экскаваторщиков Лисаковского ГОКа, первостроителе города Шепете Георгии Игнатьевиче.

Георгий Игнатьевич Шепета родился 6 августа 1937 года. В объединенной дирекции Лисаковского и Качарского ГОКов работал с декабря 1968 года. С 1972 года – помощником машиниста экскаватора, с 1975 года – машинистом экскаватора.

Добросовестный, хорошо знающий технику специалист. Им отдано много сил, знаний и энергии по освоению данной специальности. Сменные и производственные задания выполнял качественно и в срок. Хорошо разбирался в экономике комбината, пользовался заслуженным авторитетом. (8) Активный общественник: восемь лет избирался членом парткома комбината, два года возглавлял головную группу народного контроля, несколько лет избирался секретарем партийной организации рудника. (9)

Г.И.Шепета в 1977 году занесен в Книгу Почета Лисаковского ГОКа за оказание помощи совхозам Кустанайской области, в 1980, 1985 годах – на городскую Доску Почета. В 1977 году Шепете присвоено звание «Победитель соцсоревнования 1976 года», а в 1987 году присвоено звание «Лучший по профессии Кустанайской области» с вручением диплома.

Г.И.Шепета награжден орденом Трудового Красного Знамени (1974г.), орденом Знак Почета (1977г.), а также знаком «Ударник одиннадцатой пятилетки» (1986г.) (10)

Можно называть многие имена в истории комбината. Это и Семерджиев А.П. машинист экскаватора, Жандарбеков М.Ж. – слесарь парисилового цеха, Кузняков В.С. – слесарь РМЦ, и многие, многие другие. Все они внесли посильный вклад в развитие комбината.

^ Глава III: Лисаковский ГОК – сегодня

1.Этапы современного развития Лисаковского горно-обогатительного комбината.

Несмотря на трудные 90-е годы, Лисаковский горно-обогатительный комбинат остался на плаву. В 1999 году на базе Лисаковского ГОКа создано новое юридическое лицо – ТОО «Оркен». ТОО «Оркен» является структурным подразделением и сырьевой базой ОАО «Испат-Кармет». В 2000 году было отгружено в его адрес 988 тыс. тонн концентрата, в 2004 году – 1470 тыс. тонн. С каждым годом объемы поставляемой продукции нарастают. Численность работающих – 1048 человек.

В настоящее время предприятием реализуется проект сернокислотного выщелачивания фосфорсодержащих минералов. Если этот проект будет реализован, то объемы производства концентрата существенно возрастут, и появится возможность поставки Лисаковского концентрата на внешний рынок.

Лисаковский горно-обогатительный комбинат сегодня это:

  • Рудник – современный горно-добывающий комплекс, производственная мощность которого 10,3 миллионов тонн сырой руды в год. Добыча руды ведется без применения буровзрывных работ, что положительно сказывается на себестоимости.

  • Автотранспортный цех осуществляет вскрышу и перевозку горной массы автосамосвалами и автоскреперами на базе «БелАЗ» с емкостью ковша 15 куб.м.

  • Железнодорожный цех – связующее звено между добычей и началом технологической переработки, а также отправкой готовой продукции основным потребителям.

  • Фабрика гравитационно-магнитного обогащения представляет основной технологический процесс. В ее состав входят участки дробления, обогащения, сушки, хвостового хозяйства. Имеющееся технологическое оборудование позволяет перерабатывать 10,3 миллионов тонн сырой руды в год и производить более 6 миллионов тонн концентрата.

Залогом ритмичной работы комбината является четкое функционирование вспомогательных цехов: ремонтно-механического, электроремонтного.(11)

Разработано программное обеспечение, создана электронная база данных о Лисаковском месторождении, сформирована модель месторождения и графически-числовая имитация процесса извлечения запасов, с помощью которых составлены календарные графики добычи руды на 2005-2016 годы - путем просчета от 5 до 25 вариантов и выбора оптимальных решений.

Разработана комплексная программа по обеспечению безопасного ведения горных работ и снижению негативного влияния производственной деятельности на окружающую среду.

В 2005-2007 гг. на обогатительной фабрике построено отделение удаления примесей и обогащения железных руд Лисаковского месторождения – проект разработан совместно с центральной лабораторией комбината на основе уникальной технологии, в которой совмещены процессы обогащения, пиро- и гидрометаллургии. В проекте использованы рекомендации, консультации и оборудование НИИ и фирм, заводов Казахстана, США, Англии, России и других стран.

^ 2. Результаты социологического опроса.
Одной из задач моего исследования было выяснить, что знают учащиеся школы о Лисаковском горно-обогатительном комбинате. С этой целью я провел анкетирование среди учащихся 7 «А» класса школы-гимназии г.Лисаковска. Мною было опрошено 27 учащихся. Были заданы следующие вопросы:

1. Знаете ли вы историю Лисаковского горно-обогатительного комбината?

2. Связаны ли история ЛГОКа и история города Лисаковска?

3. Имеет ли какое-либо значение в истории г.Лисаковска история развития Лисаковского ГОКа?

В результате обработки анкет я получил следующие результаты.

  • Из 27 опрошенных на первый вопрос 4 учащихся ответили, что ничего не знают об истории Лисаковского ГОКа, 20 – знают только общие сведения, и 3 – могут более подробно рассказать о ГОКе.

  • На второй вопрос 4 учащихся ответили, что история ЛГОКа и история города Лисаковска не связаны, и 23 – ответили положительно.

  • На третий вопрос из 27 учащихся 10 ответили, что не имеет большого значения, 17 – Лисаковский ГОК является градообразующим предприятием.

Таким образом, можно сделать вывод, что большинство учащихся осведомлены об истории своего города и истории ЛГОКа. Но есть и такие, которые ничего не знают или имеют отрывочные сведения. Поэтому проблема изучения истории Лисаковского горно-обогатительного комбината и истории г.Лисаковска остается актуальной. С результатами своей работы я планирую выступить на классном часе, и предложу классному руководителю совершить экскурсию на Лисаковский горно-обогатительный комбинат.

Заключение.

По прогнозу социально-экономического развития города Лисаковска на 2010-2014 годы развитие горнодобывающей промышленности остается основным источником обеспечения экономического роста города. Поэтому, я надеюсь, Лисаковский горно-обогатительный комбинат будет в дальнейшем расти, развиваться, добиваться новых, лучших показателей.

В своей работе я достиг поставленной передо мной цели – сделал краткий очерк об истории становления и развития Лисаковского горно-обогатительного комбината, показал его настоящее. Выяснил степень осведомленности учащихся своего класса об истории комбината.

Я рассмотрел лишь небольшую часть истории Лисаковского ГОКа, в дальнейшем в моих планах более подробно изучить такие страницы истории комбината, как история партийной организации ЛГОКа, достижения и награды комбината. Продолжить изучение биографий рабочих комбината.

___________________________________________

  1. Кошелев В. «Лисаковск: география дел и имен». – Алма-Ата, 1983, с.7-9

  2. «Лисаковский горно-обогатительный комбинат им.60-летия СССР» - Лисаковск, 1983 , с. 3

  3. История Лисаковского ГОКа (геологические изыскания). Фонд Лисаковского музея, НВФ № 716

  4. «Лисаковский горно-обогатительный комбинат им.60-летия СССР» - Лисаковск, 1983 , с.4

  5. Кошелев В. «Лисаковск: география дел и имен». – Алма-Ата, 1983, с.17-21

  6. Арефьева З. Х., Кошелев В. А. «Город наших надежд». – Лисаковск,1996, с. 24

  7. Каталог «Документы, награды, значки, памятные знаки, рукописные материалы и публикации, связанные с деятельностью почетных граждан г.Лисаковска». Фонд Лисаковского музея истории и культуры Верхнего притоболья. Составитель Ю.Буданова, 2010, с. 67.

  8. «1971-1996 год почетные граждане города Лисаковска» Лисаковский городской маслихат специальной экономической зоны, с. 205

  9. «Не забудем эти имена». Сборник документов и материалов под общей редакцией А.Я Ильницкого, - г.Костанай: Костанайский печатный двор, 2009, с. 207.

  10. Каталог «Документы, награды, значки, памятные знаки, рукописные материалы и публикации, связанные с деятельностью почетных граждан г.Лисаковска». Фонд Лисаковского музея истории и культуры Верхнего притоболья. Составитель Ю.Буданова, 2010, с. 99

  11. Буклет. «Лисаковский горно-обогатительный комбинат» Алматы, 1997. Фонд Лисаковского музея НВФ № 680

Использованная литература.

  1. «Верю в тебя, мой город». – Лисаковск, 1991


«Моя школа. 40-летию средней школы

2 посвящается»

^ Роман Гопп, ученик 7 класса

Руководитель: М.А. Баяхметова

ГУ «Средняя школа № 2

с углубленным изучением иностранного языка»

г. Лисаковск

Введение

Я выбрал именно эту тему для моего исследования по нескольким причинам.

Во – первых, я учусь в этой школе. Во – вторых, в этом году школе 40 лет. В – третьих, я хочу узнать о нашей школе больше информации, углубиться в материалы и данные прошлого нашей школы.

Образование во все времена считалось и считается важнейшей отраслью, так как именно в школе формируется каждое поколение, принимающее эстафету жизни от предыдущего. В нашем государстве, которое вошло в Болонский процесс, принимает европейские стандарты образования, начинается переход к 12-летнему образованию. Наша школа с 80-х годов ХХ века является специализированной школой по углубленному изучению иностранного языка. Сегодня это актуально, так как в стратегии развития нашей страны до 2030 года записано, что мы должны обязательно владеть государственным, русским и английским языками. Исследуя историю родной школы, я удивлен прозорливостью администрации того периода, которая предложила своим ученикам возможность глубже знать английский язык. Считаю, что это исследование можно использовать как дополнительный материал к классным часам, посвящённым истории города, школы, как вступительную беседу для первоклассников, как презентацию для гостей школы, а также как один из экспонатов школьного музея. Думаю, что это исследование поможет в воспитании любви к родной школе, а значит и любви к городу.

Использованные методы:

  • Анкетирование

1.Когда и кем Вы работали в нашей школе?

2.Сколько лет Вы работали (ете) в этой должности?

3.Какие интересные события в жизни школы особенно запомнили?

4.Каких учеников помните до сих пор?

5.Ваши пожелания нынешним ученикам и учителям СШ №2?

  • Собеседование

  • Анализ архивных материалов и материалов городского музея

Первым директором школы № 2 был Леонид Израилевич Трахтенберг (1970-1976 гг.). Л.И. Трахтенберга помнят все учителя и ученики, с которыми он работал. Помнят потому, что первым всегда трудно, они закладывают основу того, что потом будет развиваться, расширяться, улучшаться. Это был период бурного развития города. Жилые дома, детские сады, школы строились по плану в каждом микрорайоне. Так как строительство города было объявлено Всесоюзной ударной комсомольской стройкой, в город ехала молодежь, а с ними – их дети. Например, в 1969-1970 учебном году в средней школе № 1 было 7 классов в параллели только 2-х классов! В 1977-1978 учебном году выпуск был самым многочисленным. Поэтому открытия средней школы № 2 ждали с большим нетерпением.

Из воспоминаний Трахтенберга Л.И

Город быстро рос, появился второй микрорайон, школа № 1 была переполнена, и пришло время открывать новую, директором которой летом 1970 года назначили меня.

Строители постарались, чтобы новое типовое здание школы, рассчитанное на 1200 учащихся, было сдано в срок. Первые годы становления школы были очень трудными. Мне как директору приходилось много заниматься хозяйственной деятельностью и обеспечением учебного процесса оборудованием, учебно-методическими пособиями и наглядностью. Часть пособий нам передала школа № 1, однако в основном всё приходилось возить из Костаная. Это отнимало очень много времени, поездки не всегда оказывались удачными, так как ближайшие школы успевали получать наглядность раньше нас. И всё же нам удавалось оборудовать школу всем необходимым. Главными же для нас были вопросы организации учебно-воспитательного процесса. Необходимо было сплотить коллектив, найти свои подходы к учебно-воспитательному процессу, заложить определённые традиции, сформулировать ближайшие и стратегические цели, организовать учащихся, работу пионерской и комсомольской организаций. Этими вопросами я занимался со своими заместителями – организатором УВР – Юрченко Г.С, завучами: Тимофеевой Г.Е., Гладковым Ф.П., Дёминой М.П. В школе постепенно сложился свой стиль учебной и воспитательной деятельности, а внеклассная работа приобрела системность и результативность. Главным для нас стало преодоление второгодничества и создание условий для саморазвития личности ученика. В нашем коллективе, насчитывающем около 80 человек, работало много интересных, творческих учителей.

Памятным событием было открытие школы, на котором присутствовали руководители города и вручили нам символический ключ. Вспоминаются наши первые педсоветы, линейки, смотры художественной самодеятельности, спартакиады и спортивные состязания, праздничные демонстрации, к которым мы готовились с особенной тщательностью, вечера отдыха, выпускные школьные балы. Такое не забывается. (1)

Из воспоминаний Овчинниковой О.М.

Овчинникова Ольга Михайловна - четвёртый директор СШ №2 (1982-2001 гг.). За годы своей работы успешно сформировала отличный преподавательский коллектив школы, укрепляла материально-техническую базу, работала над созданием имиджа английской школы.

«Вторая школа выстроилась в семидесятом году, директором стал Трахтенберг Леонид Израилевич, он был директором школы рабочей молодёжи, в нашем же здании, в первой школе потом он защитил кандидатскую диссертацию, ушёл работать в Рудненский индустриальный институт, преподавателем. После него месяца два, короткое время был директором школы Марущенко Анатолий Григорьевич, он отучился два месяца на курсах по подготовке директоров, отработал два месяца, и уехал на Украину. Затем - Константин Борисович Мартенс, раньше он работал у нас в первой школе учителем физики.

В годы своего руководства школой я уделяла большое внимание развитию школы как полиязычной. Именно в эти годы многие ребята смогли доказать, что они хорошо владеют английским языком.

Школа сохраняла лидерство в спортивном направлении. Учителя, работавшие здесь, продолжали традиции, заложенные в начале 70-х годов: давали ученикам качественные знания, готовили их к жизни. Многие ученики, закончившие нашу школу, возвращались в нее учителями.

Юрченко Галина Степановна - первый организатор внеклассной и внешкольной работы в 1970 – 1977 гг. Именно на ее плечи легла работа по организации первой линейки, формированию комсомольского и пионерского актива, организации мероприятий по озеленению школы, проведению субботников, демонстраций. Сегодня Галина Степановна на заслуженном отдыхе».

Из воспоминаний Юрченко Г.С.

Юрченко Галина Степановна – организатор внеклассной и внешкольной работы 1970 – 1977 гг., учитель русского языка и литературы (1977 – 1980 гг.). 7 лет работала организатором и 4 года учителем. Наиболее интересные дела, которые запомнились особенно:

  • Открытие новой школы – 1970 год.

  • Демонстрация 7 ноября – театрализованные представления.

  • Смотры-конкурсы строя и песни.

  • Посадка деревьев и кустарников вокруг школы и микрорайона.

До сих пор помню:

Первый выпуск моих учеников (1974 год): Олейников Сергей, Ганцена Лидия, Заболотний Федя, Фисенко Гена, Литуновская Галя, Ищенко Сергей, Гладкова Валя, Постникова Галина, Лебедкина Марина, Шро Марина, Селиванов Игорь, Мартенс Олег, Целоусова Лена, Сальникова Алена, Гончаров Аркадий. Лучко Саша – первый комсорг. Яблочкина Люда – первая председатель Совета дружины. Все активисты получили высшее образование, многие живут и работают в городе.

Пожелания нынешним ученикам и учителям: активной жизненной позиции, более глубоких знаний ученикам. Учителям – систематических знаний по психологии, меньше отчетов и бумаг.

Из воспоминаний Папка В.Ф.

Папка Валентина Фёдоровна – учитель начальных классов СШ № 2 (1970-1980 гг.).

«Я проработала 10 лет в средней школе № 2.

Больше всего, конечно, вспоминается открытие школы, когда мы до блеска чистили школу к приёму детей, также озеленение школы старшеклассниками, и полив этих саженцев первоклассниками. Потом организация дежурства у этой зелёной зоны. Помнится любовь, инициатива учащихся к сохранности, озеленению школы. Так как дети начальных классов были октябрятами у нас проходили смотры – где мы репетировали песни, речовки. Очень хорошо в то время виделась старательность учеников, организованность.

Из своих учеников до сих пор помню Габдулина Павлика, Килинич Андрея, Агаркова Андрея, Айтбакину Раушан, Замнеборщ Валеру, Яндулова Юру, Гоппе Иру, и Бурцева Гришу. Нынешним ученикам желаю, чтобы они из каждого урока брали только самый интересный материал, в будущем он всегда пригодится, а учителям, прежде всего, терпения и хороших учеников».

Из воспоминаний Тарасовой С.В.

Тарасова Светлана Викторовна – учитель начальных классов СШ № 2 (1988 г - по сегодняшний день).

«Я работаю в СШ № 2 уже 22 года. Из жизни школы особенно помню литературную неделю, неделю, посвящённую А.С Пушкину. Также вечер встречи выпускников (30-летие школы), «Шоу сорванцов», «Бал бабочек», новогодние представления (учителя начальных классов), походы, Масленицу, праздники к 8 марта и 23 февраля.

Из учеников до сих пор помню Кульманова Ержана, Культасову Гульмиру, Якурнову Галину, Милованного Максима, Федосееву Екатерину, Бигалиеву Анару, Паниотову Диану, Ананьева Александра, Смирнова Юру, Бороздину Ксению, Эльцессер Наталью, Кужикаеву Баян.

А из первых учеников помню Родченко Александра, Али – Ага Юру, Белоусова Валеру, Гималова Вадима, Руденко Наталью, Ушенину Татьяну, Эрет Юру.

Нынешним ученикам: будьте людьми творческими, стремитесь к знаниям – это ваше будущее, а учителям – оптимизма, уверенности в завтрашнем дне, здоровья, успехов и удачи».

Долго пришлось искать фотографию второго директора нашей школы – Марущенко Анатолия Григорьевича. Связано это с тем, что Анатолий Григорьевич был директором несколько месяцев. Хотя у него было второе педагогическое образование – учитель истории, он себя более комфортно чувствовал в качестве учителя музыки. Поэтому его фотография сохранилась у бывшей учительницы средней школы № 3 Мельниковой Натальи Михайловны, которая постоянно пела в художественной самодеятельности, а Анатолий Григорьевич аккомпанировал ей.

Изучая архивные документы, я с удивлением обнаружил, что по ним наша школа значилась под номером 28. Планировалась на 1280 – 1320 учащихся. Акт государственной приемки школы подписали 26 августа 1970 года. Застройщиком являлся Лисаковский горно-обогатительный комбинат, как основное градостроительное предприятие. Строило школу строительное управление «Горжилстрой» треста Лисаковскрудстрой. Принимала школу комиссия из Тарановского исполкома, так как Лисаковск в то время не имел статуса города, он подчинялся Тарановскому району.

Заключение.

Эта работа позволила стать мне ещё ближе к школе. Из встречи с первыми учителями я понял, что надо знать историю школы, чтобы в итоге гордиться ею. И сколько бы меня не звали в другую школу, я всё равно останусь верным своей родной школе.

Что же значит слово «родная школа»? Для меня это школа, в которой я сделал первые шаги в страну знаний, первый учитель, первые друзья, первое чувство радости из-за достижения цели, там, где я впервые построил перспективные планы. И даже после встречи с бывшими учителями в них до сих пор чувствуется школьный дух, их добрые отношения к нынешним ученикам. В дальнейшем думаю дополнить работу. Хочу проследить судьбу некоторых учителей, которые живут в нашем городе: чем они занимались после ухода из нашей школы. Также узнать перспективы дальнейшего развития нашей школы: как нынешние учителя представляют нашу школу лет через десять, а затем проверить, насколько эти планы претворились в жизнь.

___________________________________________

  1. «Моя планета, город Лисаковск» Воспоминания, фотографии, документы Лисаковск, 2002 , с.31-35

Использованная литература и Internet-ресурсы.

  1. «Моя планета город Лисаковск», Лисаковск, 2002.

  2. Анкеты Юрченко Г.С., Папка В.Ф., и Тарасовой С.В.

  3. Копии приказов из фондов Лисаковского регионального государственного архива (ЛРГА)

  4. Фотографии из архивов Юрченко Г.С., Папка В.Ф., Мельниковой Н.М.

  5. Internet–ресурс. Сайт СШ № 2 www.lskschool2.ucoz.kz

  6. Фотоальбом «Летопись средней школы № 2». Фонд Лисаковского музея истории и культуры Верхнего Притоболья. НВФ 471

  7. Фрагмент видеоинтервью О.М. Овчинниковой.

Төрт құбыланы түгендеген Төртбаев

Надежда Сражатова,

^ Гүлзайра Нуралиева

Ғылыми жетекшісі: Г.Ғ.Смағұлова

Рудный қаласы әкімдігінің «Рудный қалалық білім бөлімі» ММ

«Рудный қаласының №15 орта мектебі» ММ

Кіріспе

Кез келген адамға дари бермейтін ұрпақ алдындағы жауапкершілікті, елі, халқы алдындағы борышын кеңінен сезінген, сол аянбай еңбек еткен Рудный, Қостанай жұртшылығына белгілі Омар Оспанұлы Төртбайұлы атамыздың дүниеден озғанына да 10 жыл болып қалыпты. Осыған орай, артындағы ұрпақтары – ағаның үлкен қызы, қаламызға белгілі дәрігер- кардиолог Баян Омарқызы әкесіне бір белгі ретінде кітап шығарып отыр.

Бұл кітапта Омар атаның «Қостанай таңы», «Рудненский рабочий», «Магнетит» тағы да басқа басылымдарда жарияланған мақала- материялдары және сол кездері қала ол кісімен бірге еңбек еткен замандастарының әкесі жайында жазған ой - пікірлері, мақалалары жарияланған. Кітапта атайдың зейнетке шыққаннан кейінгі өмірінің соңғы 16 жылында Рудный қаласында атқарған жұмыстары қамтылған.

Ол өте білімді адам болатын. Баспасөздерде материалдары жиі шығып тұратын еді. Қала тіршілігі жөніндегі мақалаларын екі тілде де жаза беретін. Бұл кітапты оқи отырып, атаның сол жылдардағы өмірін елестетуге болады. «Өлді деуге бола ма айтыңдаршы, өлмейтұғын артында із қалдырған»,- деп Абай атамыз айтқандай, дүниеге келмек бар, келмек соң, кетпек бар. Бұл - өмір заңы. Ал артында қалған ізі, істері болса, ол бір ғанибет. «Өзі жаратқан пендемін қайтарып алу - жаратқанның қолында. Сол қайтыс болумен адамның ғамал кітабы жабылды.

Сауап кітабы жабылмайтын үш жан болады: ол - өткелі жоқ өзенге көпір салған; мұсылманға мешіт салған; ұрпаққа үлгі болар мектеп ашқан. Осыны орындаған ізгі жандарға Алланың сауабы адамзат құрығанша жалғаса береді» -деген тағылым бар. Омар ата - өз қолымен мешіт салып, мектеп ашуға күші де, қаражаты да жетпейтін 80-нен асқан шағында, осы Рудный қаласындағы қазақ мектебі мен мұсылман мешітін ашуға күш-жігерін, ақыл-парасатын жұмсаған кісі. Олай болса, сауабы Алладан болсын деп тілейміз. Бұл кітапта жастарға тағылым алатын, ой салатын дүниелер көп. Әсіресе, қазақ мектебі, мешіттің, жетім балалар үйінде қазақ топтарының ашылуы, «Гәкку» ансамблінің ашылу тарихы т.б. «атадан бала тумас па, ата жолын қумас па» дегендей, кейінгіге атаның жолын үлгі етіп қалдыру үшін, осы кітапты жинастырып, құрастырып шығарып отырған ұрпақтарына атаның ар - замандастарының атынан алғыс білдіреміз.

Омар атаның сара жолы

Бүгінде жасы 98-ге келер құдай берген құттың арқасында ел аралап жүретін осы қария кездескендермен жылы шыраймен амандасатын. Аптаның жұма күнінде кенді қала Рудныйдан автобусқа міне салып Қостанайға келеді. Алдымен мешітке барып жұма намазын оқиды. «Апырай, құдай алдындағы міндетін ақтады. Енді шаршамай, тұрған үйіне кетер» деп ой топшылдағандар қателеседі. Омар ата аяңдай басып, редакцияға жетеді. «Облысымыздағы жалғыз қара шаңырақ «Қостанай таңы» аман ба?» деп есіктен сөйлей кіреді.

Иә, сөйткен асыл қария, жаны жайсаң Омар Оспанұлы Төртбаев дүниеден өтті. Ол 1912 жылы Әулиекөл ауданындағы алтыншы ауылда дүниеге келген. Жасынан білімге құмар еді. 1932 жылы Уфа қаласында ауыл шаруашылық институтын бітірді. Ана тілімен қоса орыс және башқұрт тілдерінде еркін сөйлейді. Диплом алған жылы Қарабалық ауданында аға зоотехник мамандвғымен еңбек жолын бастады. 1934 жылдары Талдықорған қаласында екі жылдық облыстық ауыл шаруашылық мектебінде мал шаруашылығынан сабақ берді. 1936-1941 жылдары Қарағанды облысы «Долина» селосындағы оқу комбинатында мал шаруашылығы пәнінің мұғалімі болды.

Ақтөбе облысында аудандық ауыл шаруашылық бөлімінің бас зоотехнигі, бастығы, Байғанин ауданындағы Қарауылкелді мал шаруашылығы станциясының директоры кызметтерін атқарды.

1959 жылы өз облысымызға оралып, Әулиекөл ауданының «Новонежин» шаруашылығында 1972 жылға дейін бас зоотехник қызметін абыроймен атқарды.

Зейнеткерлікке шыққан ширек ғасырдың өзінде де Омекең ақсақал қоғамдық жұмыстардан тыс қалмады. Қолынан қаламы түспеді. Облыстық «Қостанай таңы» газетінің жанашыры бола білді. Оның мақалаларын оқырмандар жылы қабылдады. «Менің де көмегім тиді» атты мақаласында дін туралы ойын ортаға салды. Әулиекөлдегі Әмит ишан атындағы мешіттің іргетасын қалауға атсалысқандардың бірі –Омар Оспанұлы. Тұған халқы, елі алдында О.О. Төртбаевтың сіңірген еңбегі зор.

Омар Оспанұлы Төртбаевтың жарқын бейнесін біздің жүрегімізде әрдайым сақталады.

Соғыс және еңбек ардагері бар саналы ғұмырын Отан иелігіне жұмсап келеді. 1932 жылы, яғни жиырма жасында Башқұртстан ауыл-шаруашылығы институтының зоотехникалық факультетін бітірді. Жас маман Орджоникидзе ауданындағы №501 «Аршалы» ет совхозына зоотехник болып жұмысқа орналысты. Одан кейін Ақтөбе облысының темір ауданындағы «Алға» директоры болды. Осчы аудандағы ауыл шаруашылығын ұзақ басқарды. Тың және тыңайған жерлерді игеру тұсында «Байғанин» аудандық машина-трактор станциясының директоры, одан соң Қостанай облысының Семиозер ауданындағы совхоздар тіресі бастығының орынбасары, осы аудандағы «Новонежин» совхозының бас зоотехнигі болып қызмет істеді. Ұзақ жылғы жемісті еңбегінің куәсі – омырауында екі «Құрмет Белгісі» ордені,бірнеше медаль жарқырайды. Қария 1972 жылдан бері құрметті демалыста. Рудный қаласындағы балаларының жанына көшіп келген.

Ақсақалдың Баян, Ғалия, Гүлнәр атты үш қызы бар. Бәрі де жоғары білімді. Ғалиясы ғана Жезқазған қаласында тұрады. Екі қызы Рудный қаласында тұрады. Кемпірі Ғайша әжей 2006 жылы дүние салған.

Төрт құбыланы түгендеген Төртбаев

Төртбаев Омар Оспанұлы Рудный қаласының ғана емес, бүкіл Қостанай облысының ең сыйлы ақсақалына айналған. Мұндай құрметке өзінің қоғамдық істердегі белсенділігінің, туған халқының тіліне, дініне, салт-дәстүріне, өміріне деген жанашарлығының, жеткіншек ұрпақтың ертеңіне деген ыстық пейілінің арқасында ие болып отыр.

Еліміздің егемендік алып, тәуелсіз ел болуы зиялы ақсақалдың бойына тың күш қосып, санасын нұрландырды. Ішінде жатқан маржандай ойларын жүзеге асыруға мүмкіндік туғызды. Сөйтіп, қазақ халқының қайтадан өз қалпына түсуіне, жоғалғанын табуға, өшкенін жандыруға үлес қосуға кірісті.

«Үстіміздегі он жылдық басы болатын. Елімізде «Қазақ тілі» қоғамы құрылып, оның жергілікті жерлердегі ұйымдары ашыла бастады. Рудный қаласында да осындай ұйымның дереу ашылуына намысты азаматтар үлкен тірек болды. Сондай кісілердің басында ақ таяқты ақсақал да жүрді.

Қалалық ұйым құрылып, оның төрағасы болып Рудный индустрия институтының проректоры Төлебаев Ғазиз Тұрысбекұлы бір ауыздан сайланды(Бүгінгі төраға А.Жантеміров). Іскер азамат жұмысты тиімді жүргізудің жолдарын жан-жақты ойластырды. Ұйым мүшелері ақыл қосты. Соның нәтижесінде сегіз бөлім құрылды. Соның ішінде ең бір маңыздысы – қазақ тіліндегі балалар бақшасы мен мектеп ашу жөніндегі бөлім еді. Оған басшылық жасау ісі Омекеңе тапсырылды. Бұл орайды оның ширақтығы, ұйымдастырушылық қабілетінің зорлығы баса ескерілді.

Омекең өзіне тапсырылған жауапкершілікті қуанышпен қарсы алды. Дереу іске кірісті. Күндіз де, түнде де істі алға апарудың жолдарын ойлады. Бөлім мүшелері өз ұлтының нағыз жанашырлары еді.Төреген Нұржанов, Құлатай Оразғалиев сынды зейнеткерлер, қалалық радио торабының қызметкері Жұмабеке Байдулова, №42 балабақшасының тәрбиешісі Айжан Болатова, индустрия институтының студенті Даулет Тәжібаев өз міндеттерін бар ықыластарымен атқарды. Олардың ісіне Абай Шәріпов, Төлентай Нұғанов, Балтабай Қарабалин, Күләш Нұржанова секілді ата-аналар, зейнеткерлер дем берді.

Мойынға батпандай жүк артылды. Бұрын бірде-бір қазақша тәрбие ошағы болмаған қаланы қазақшылыққа қалай бет бұрғызасың. Алдыңнан қат-қабат қиындықтар шыға береді. Материалдық базаның, кадрлардың жайын ыңғайлағанмен, өз қазағың ниетіңді түсіне қояр ма? Ата-аналардың көбі арнайы хабарландыруларды құлағына қыстырмады. Осындай тұста Омекеңнің ойлап тапқан амалы – мектепке баруға жасы келген баллары бар әр үйді жеке-жеке аралап шығу еді. Сол үшін бөлім мүшелері, үй басқармалары, балалар бақшалары, қалалық оқу бөлімі арқылы қажетті деректерді жинады. Әркім өз тұратын төңіректегі үйлерді аралауға келісті. Омекең өзі бас болып, табанынан таусылып, үлкен қаланы жаяу шарлады. Осындай жұмыстың нәтижесінде жеті балабақшада қазақ топтары ашылды. Оның әрқайсысында 20-25-тен бала болды. Алғашқы, яғни, 1990-1991 оқу жылында-ақ №12 орыс орта мектебінің ішінен 11 бала үшін қазақ сыныбы ашылды. Келесі жылы бір, одан кейін екі бірінші сынып ашылып үш жылдың ішінде төрт қазақ сыныбы қалыптасты. Мектеп директоры Зинаида Ильинична Солуминко қазақша оқитындарға үлкен жанашырлықпен қарады. Жұмыс жақсы жүріп кетті», - деп еске алады Күлмайран Әмірғалиқызы.

1993-1994 оқу жылының басына қалалық оқу бөлімі (меңгерушісі К.М.Сенчев) қазақша оқитындар үшін жеке мектеп ашу жөнінде ұйғарым жасады. №12 мектептегі төрт қазақ сыныбы №15 мектепке көшірілді. Сол жылы тағы да үш бірінші сынып ашылып, қазақ сыныптарының саны жетіге жетті. Өткен оқу жылында қатарынан төрт класс ашылып, білім ошағы өрісін кеңейте түсті.

Мінеки, енді ғана басталып отырған оқу жылында тағы да үш бірінші сынып бүлдіршіндерге есік ашты. Жақсы дәстүр жалғасын табуда. Қазақ сыныптары алғаш ұйымдастырылғанда бірінші сыныпқа барған балалар бүгінде өмірлік ұстанымдарын ұстап, оқу орындарын бітіріп, өз жолдарын тауып отыр.

Қаланың қақ ортасындағы, қолайлы жердегі мектеп ішкі, сыртқы көркімен көз тартады. Үш қабатты білім ошағының ұлттық нақышта жабдықтауға ерекше көңіл бөлінген. Бұл орайда қаланың іскер азаматтар мол көмегін берді. Мектеп балалардың жан-жақты дамуына сондай қолайлы. Кадр, оқулық мәселесі біршама шешілген. Мамандар жөнінен қаладағы педагогика колледжі мен индустрия институты тікелей көмек жасады. Әсіресе, педколледж ұлттық кадрларды даярлау мәселесін табандылықпен қолға алып отыр.

Сол уақыттағы мектеп директоры Валентина Андреевна Никулина, оқу ісінің меңгерушісі Көбейқызы Исмұхамедова оқу-тәрбие жұмыстарын ұйымдастыруға бар күштерін салды. Білім ұясынан үйлері қашықта тұратын балаларды таситын арнайы автобус бар. Қиындықты шешуге «Қазақ тілі» қоғамы қалалық ұйымының қосқан үлесі үлкен.

Қаладағы облыстық мектеп жасынан дейінгі балалар үйі де Омекеңнің назарынан тыс қалмады. Осындағы қазақ балаларына туған тілінде тәрбие беру мәселесін жолға қойдырды. Мектепке баруға жасы толған бүлдіршіндер Қостанай қаласында қазақша оқылып, тәрбиеленеді. Мінеки, сөйтіп, жетім балалардың туған халқын тануына абзал ағаның сіңірген еңбегі үлкен.

«Жасы келген ақыл тоқтатқан жандардың бір құдыреттің барлығын түсініп, соны тануға ниеті қыла бастайтындығы – анық жай. Әркім өзі діні арқылы бір Аллаға сыйынады. Мұсылман діні қай діннен кем? Ата – бабамыздың қанына сіңген діні. Осы ұстанудың да орны бөлек. Бұл жай да Омекенді бейжай қалдыра алмады. Қостанай қаласында мешіт ашылғаннан бері жұма намазынан, діни жиындардан еш қалмайды. Өзі секілді үлкен кісілердің басын қосып, жанына ерте жүреді. Әрине, қырық бес шақырым қашықтықтағы Қостанай қаласына жеті сайын қатынап тұру да оңай шаруа емес. Сондықтан Рудный қаласының өзінде мешіт ашу мәселесі көтерілген. Сол кездегі қала әкімі С.М.Төкенов бұл мәселеге оң кабақ танытты. Мешіт салу жөнінде арнайы комиссия құрылды. Таяу жылдары Рудный қаласында да мешіт болады деген үміт болды.

-Шіркін, облысымызда Омекең секілді төрт кісі болса ұлттық қасиет жөнінде Қостанай аяғынан тік тұрған болар еді. Ұлағатты, нағыз «ата» деуге лайықты, жан-жақты кісі» – деді бізбен әңгімесінде Қостанай мешітінің имамы Асқар Тұрғанбаев.

Балалар жаңа жылды ана тілінде қарсы алды.

«Рудный қаласында жетім балалар үйі бар екенін, онда қазақ балаларының да көп екенін естіп, сол бүлдіршіндердің ортасында болып жағдайларымен танысқан едім. Балалар тек орыс тілінде ғана тәрбиеленеді екен. Бұл туралы «Коммунизм таңы» (сол кездегі аты) газетіне мақала үстіміздегі жылдың 31 қаңтарында «Қазақ балалары тек орыcша тәрбиеленеді» деген тақырыппен жарық көрді.

Алайда мақала шыққан кейін бір өзгеріс бола ма деп едім, бірақ ешқандай өзгеріс болмады. Сосын газет қызметкері Д. Әбішевтің: «Қазақ балалары тек орысша тәрбиеленеді атты мақалаға орай» деген мақаласы жарық көрді.

Осы мақала облыстық халыққа білім беру басшыларының құлағына жетсе керек, кешікпей сол мекемеден бірінен соң бірі коммисия келе бастады. «Қазақ тілі» қоғамы қалалық ұйымының атынан сол комиссиялардың ішінде көп адамдар болған. Келгендер жиналыс өткізді, мәселені әбден талқылаған. Қазақ балаларын жеке тәрбиелеу үшін арнайы штат ашып, тиісті қаржы бөлетін болды. Осының нәтижесінде қалалық «Қазақ тілі» қоғамы ұйымының бастаумен, «Коммунизм таңының» («Қостанай таңы») қолдауымен балалар үйінен бір қазақ тобы ашылды. Оған жасы үштен асқан балалар іріктеліп аланды.

Бұл топта 10 бала болған. Сол кездері жұмыс жақсы жүріп кеткен. Бұл топқа үш тәрбиеші, үш бала күтуші бөлінді. Тәрбиешілер Бақыткүл Нұрымова, Мәдина Аманова, Нұржамал Ержанова арнаулы білімі бар мамандар алынды. Біздің қалада қазақ аз болатын.Сондықтан да тәрбиешілерді табу да оңайға соқпады. Бұл орайда «Қазақ тілі» қоғамының қалалық ұйымы үлкен көмек көрсетті.

Тілі орыс тілінде шығып, орысша тәрбиеленген балаларды қайта қазақша тәрбиелеу өте қиынға соқты. Оның үстіне оқу-методикалық және көрнекі құралдар жоқ. Соған қарамастан жас тәрбиешілер бар жанын салып, қажетті құралдарды өздері жасап алды. Содан балалар қазақ тілін жақсы игере бастаған. Жаңа жалға арналған кеште олар қазақша тақпақ айтты, ән салды, би биледі. Жаңа жылға арнап әртүрлі ойыншықтар жасапты.

Балалар үйінен «Қазақ тілі» қоғамының бастауыш ұйымын құрдық. Оның төрағасы етіп осы мекеменің логопеді Гүлнәр Амантаева сайланды.

Балардың күтімі, денсаулығы жақсы. Киімдері таза, тамағы тоқ болған. Өз асханалары бар. Төрт мезгіл тамақтандырған. Балалар үйінің директоры В. А. Пшеница балаларды жақсы тәрбиелеуге көп көңіл бөледі.

1992 жылдың алғашқы тоқсанында тағы да бір қазақ тобы ашылатын болған.

Қазақ тобының жаңа жылды қазақ тілінде қарсы алған кешіне мен де қатысып, «Қазақ тілі» қоғамы қалалық ұйымының атынан құттықтау сөз сөйлеп, балаларға домбыра сыйладым. Олар бұған өте қуанып қалды.

Алдағы уақытта да балалар үйімен арамыздағы байланысты нығайта беретін боламыз». –дейді өз сөзінде Омекең.

Жетім көрсең жебей жүр...

Жерде бір жетімнің басынан сипасаң, аспанда періштелер қуанып тұрады екен. Сонау 1990–шы жылдардың басында Омар ата Төртбаевтың талмай-шаршамай жүріп атқарған жұмыстарының бірі Рудный қаласындағы жетім балалар үйінде қазақ тобының ашылуы еді. Рудный қаласында 3-тен 7 жасқа дейін тәрбилеленетін жетім балалар үйі бар, балалар бүкіл Қостанай облысынан жиналатын болған. Сондықтан да сол кездері облыстық бюджеттен қаржыландырылған және тікелей облыстық оқу бөліміне бағынатын еді.

Қалалық «Қазақ тілі» қоғамы ұйымдасқан соң тілімізді, дінімізді қайта жаңғырту күресі басталғанда, осы үйде тәрбиеленіп жатқан балалардан қазақ балаларын бөліп алып, топ құрып, оның тілдерін ана тілінде шығуына, өзінің баласы екенін түсініп өсуіне, ұлттық тәрбиенің негізін біліп өсуіне, септігін тигізетін шаралар жасау керек болды.

Бұл ұсынысты «Қазақ тілі» қоғамына Омар ата Төртбаев ұсынды. Бұл, әрине, оңай шаруа емес еді. Біріншіден, жергілікті әкімшілік органдар мекеме облыстық оқу бөліміне тікелей бағынатын еді, облыстан қаржыландырылатын болғандықтан, тек облыс шешеді деп ұсынысты қайтарып тастаған еді.

Ол үшін облыс орталығы Қостанайға барып шешу керек болған. Бастаған, қолға алған жұмысын аяқтамай тыңбайтын қайсар атамыз Омар Төртбаев Қостанайға талай автобуспен барып, облыстық оқу бөлімінің табалдырығын тоздырып жүріп, ақыры бір топ құруға рұқсат алып келді, тек тәрбиеші, күтуші мамандарды табу ғана басқа адамдарға жүктелген. Бұл айтуға ғана оңай шаруа, ал ол кезде қазақ тілін білетін мамандар, тәрбиеші мұғалімдерді табу өте қиын болған. Тәрбиеші, күтуші, үй жинаушыға дейін қазақша сөйлейтін адамдарды тауып, бір топ құрылды. Жиырма қаракөз қазақтың баласы іріктелініп алынған және ұйықтайтын бөлмелерге жеке қазақ күтушілер алынған.

«Қазақ тілі» қоғамы мейрам –мерекелерде, айт, құрбан айттарда балаларға сый-сияпатпен барып тұратын. Сол топ қазіргі кезде де бар. Балалардың тәрбиешісі Ахметова Мариям Тұрғанқызы өте кішіпейіл, мейірімді, жоғары білімді педагог болған. Бұл үйде 2007 жылғы дерек бойынша 130-ға жуық бала тәрбиеленді, ал соның 40 пайызы қазақ балалары, шамамен 50 шақты өзіміздің қара домалақ балалары. Солардың 17-сі қазақ тобында тәрбиеленеді, ал қалған 30-ға жуық қаракөз бүлдіршіндер орыс топтарында. Бұл неге олай? – деген сауалымызға директоры В.Пшеница «қаражат жетіспейді, тәрбиешілер жетіспейді,логопед жоқ» - деген жауаптар мен сылтауларды айтқан. Осы тұста «қаражат та, тәрбиеші де емес, жанашыр адам жетіспейді-ау» - деген шешімге келдік.

Омар атаның аруағы қолдады.

«Өлді деуге бола ма айтыңдаршы, өлмейтұғын артына із қалдырған» деп жалғасын табатын ұлы Абайдың осы бір өлең жолдарын оқығанда, қаламызда қазақ деген атамызды қайта жаңғыртып кеткен Төртбаев Омар ағаның есімі бірден еске түседі. Марқұмның жатқан жері жайлы болсын, керемет ұйымдастырушы, ақылы дария, қайрат-жігері мол болатын. Сеңдей қарысып тіл мәселесін 3 пайыз қазағы бар Рудный қаласында оңтайлы шешу оңай болған жоқ. Мүмкін осы құдыретті қариямыздың арқасында болар халқымыздың санасына қазақ болу керектігі кеш болса да жетіп үлгерді. «Ел болам десең, бесігіңді түзе» деген халық даналығын басшылыққа алған Омар ата, сол кездері үгіт жұмыстарын жас отбасылардан бастаған. Бала-бақша, мектепке баратын балалары бар отбасыларының тізімін алып, үй-үйді аралап, ата-аналармен әңгімелесті. Қанша орыстанды десе де халқымыз ұлттық сана-сезімін жоғалтпағаны сезілді. Сол 1990-1991 оқу жылында бірсыпыра ата-аналар баладарын қазақ сыныбына беруге ынталарын білдірді. Ақыры №12 орыс орта мектебі қасынан бір қазақ сыныбы ашылып, 14 қаракөз бүлдіршіндеріміз мектеп табалдырығын алғаш аттады. Келесі жылы 16 бала бірінші сыныпқа келсе, 1992-1993 оқу жылында 36 бала келіп, екі бірінші сынып ашылды. Ал 1993-1994 жылында қазақ орталау мектебі болып жеке шаңырақ көтерді. Омар ата ең алғаш жинаған қарлығаштар қазір еліміздің түкпір-түкпірінде жоғары оқу орындарында өз білімдерін жалғасытырып келеді.Омар ата – өзінің өмірінің соңғы күндеріне дейін мектептен қатынасын үзген жоқ, осы мектепте оның немерелері де оқиды. Сол кездері Омар ата менің көзіме кәдімгі бір жерұйығын іздеп жүрген Асан Қайғы абыздай болып көрінетін. «Бүгінгі күнде іздеп тапқан жерұйығы –қазақ мектебіне неліктен ол кісінің есімі берілмей жатқандығы мені таң қалдырады. Бүгінге дейін Омар аға жөнінде көптеген жақсы ойлар жадымда жатталып қалыпты. Өмірімде кездескен арқа сүйер үлкен ағалардың бірі ретінде, ерекше үлгі тұтқандықтан, 1997 жылы ағадан намаз үйретіңіз деп қолқа салдым. Мәселемді кері қайтармады. Намаз үйретті, барлық исламның шарттарын түсіндірді. Бірде ол кісі маған Халифа Алтай бауырымыздың өңдеп, аударған «Исламның бес парызы – Ғылымхан» деген кітабын маған сыйға тартты, дін кітабын сиямен жазуға болмайды деп, бір жапырақ қағазға жазып жіберген естелік қолтаңбысын әлі күнге дейін сақтап келем. Ол кісі өмірден өтпей тұрып, аз ғана күн бұрын жазылған қолтаңбам еді. Марқұм менің атымды «Күлбәрәм» дейтін, «олай емес – Күлмәйранмын» - деп үлкен кісіні жөндемей-ақ қоятынмын. Осы бір жапырақ қағазды маған мұра ретінде қалдырып кеткендей көремін өз басым» - дейді Күлмайран Әмірғалиқызы өз сөзінде. Әрбір ой-пікірі қазақ мектебімен байланысып жататын Омар ата мектептің бүгінгі болашығын көре алмай кетті.

Қаламыздың Ыбырайы еді...

Дүние-үлкен көл.

Заман – соққан жел,

Алдыңғы толқын-ағалар,

Кейінгі толқын-інілер,

Кезекпенен өлінер,

Баяғыдай көрінер,

- деп ұлы Абай айтқандай, кезекпен келген өлім өкінішті емес, ол өмірдің заңы ғой. Дегенмен, өмір заңын түсіне тұра, өлді деуге қимайтын, орны бөлек, халқына жаққан қадір-қасиеті бар, өзіне лайықты орны бар ақсақалдарымыздың бірі кеше ғана дүние салған Омар ағаТөртбав еді.

Кез келген адамға дари бермейтін ұрпақ алдындағы жауапкершілігі мол, халқының, елінің алдындағы борышын сезіне білу сияқты асыл қасиеттер ол кісінің бойына дарыған еді. Үстіміздегі жылдың жазында ғана Омар ағаның 85 жасқа толған мүшел-тойын бүкіл қала халқы болып құрметпен атап өткен.

Зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі ширек ғасыр өмірін қоғамдық жұмыс атқарумен өткізді. Туған халқы, елі алдында сіңірген еңбектері өте зор.

Біздің өндірістік жас қаламызда тоқсаныншы жылдарға дейін мектептерде қазақ тілі оқытылмай келгені белгілі. Балаларымыз орыс мектептерінде ағылшын, неміс, француз тілдерін үйренді, ал қазақ тілі тек отбасы, ошақ қасы тіліне айналды, анна тіліміз мүшкіл халге жетіп, балаларымызбен тек орыс тілінде сөйлестік, осы жағдай бәріміздің басымыздан өтті ғой.

1989 жылы «Тіл туралы» Заң қабылданып, тілімізге мемлекеттік деген мәртебе беріліп, оны өз дәрежесіне көтеру үшін көп жұмыс атқару керек болды. Сеңдей сіреніп тұрған тіл мәселесін көтеру үшін, әсіресе, сол кезде 3-ақ пайыз қазағы бар қалада, үлкен қозғаушы күш керек болды. Сондай күш қаламызда 1990 жылы қаңтардың 20-сында ұйымдастырылған қалалық «Қазақ тілі» қоғамы болды.

Өмірден алғаны да, көргені де мол Омар-аға «ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген халық даналығын басшылыққа алып, жұмысты жас отбасыларынан бастауды ұсынды және оны өз басшылығына алды.

Халқымыздың ұлы ағартушысы Ыбырай Алтынсарин сонау патша отаршылығы кезінде қазақ балалары үшін әліппе жазып, мектеп ашып: “Кел, балалар, оқылық» деп қазақ балаларын оқуға, білімге шақырса, содан кейін ғасыр жарым өткенде Омар ата қаламыздың ана тілін үйренуге, қазақ мектебіне оқу-оқуға шақырды. Ол қаламыздың Ыбырайы еді...

Қаланың түпкір-түпкірінде тұратын, бірінші сыныпқа баратын сол кішкентай бүлдіршіндерді бір мектепке жинап оқыту да оңай болған жоқ. Әдейі автобус бөлініп, таңертеңгілік ертемен үй-үйден жиналатын. Омар ата өзі автобустың әдейі маршрутпен балаларды мектептің алдына әкеліп, өзі бас болып, мектепке кіргізетін болған. Бұл не деген ұлтжандылық, ұрпақтарына сүйіспеншілік, неткен кеңшілік, неткен мейрімділік десеңізші?! Бір айға кететін жай: ол кісі еңбектерін ешқашан, еш жерде пұлдап көрген емес! Бәрін тегін, халқы үшін, халқының болашағы үшін атқарды! Өзінің азаматтық, аталық борышын осылайша толықтай атқарып өткен Омар ата Рудный халқының көңілінен көпке дейін орын алып, ұмытылмасы анық. Халық өз ұлдарын бағалай білген ғой. Қалалық орта аралас мектібінің оқушыларына жыл сайын 1 қыркүйек күні келіп, ақ батасын беріп, білім әлеміне шығарып салып отыратын. Сол бір арықша келген, көздеріне балаларға деген мейірімділік төгіліп тұратын аталарын көпке дейін ұмытпай, жүректеріне сақтайды деген сенімдеміз.

№15 қазақ орта мектебі оқушылары мен мұғалімдер ұжымы Омар атаның есімін өздерінің мектебіне беру туралы ұсынысты қала халқының толық құптайтынына сенеміз деген ойдамыз.

Рудныйдың Ыбырайы атанған Омар атаның еңбегі ресми түрде бағаланды.

Білім күні, Рудныйдағы қазақ орта мектебі үшін қос мерекеге ұласты. Бір мыңнан астам оқушылар үшін алғашқы қоңырау соғылып, жаңа оқу жылы бастау алса, екінші қуаныштың орны бөлек. Кен ордасы Рудный жерінде қазақ кірпішін қалауға негіз болған құдыретті адамзат – Омар Төртбаевтың еңбегі өз бағасына ие болып отыр… қазақ тілін жаңғыртқан Омар Оспанұлына арналған ескерткіш тақта ашылды. Осыған орай қабылданған ресми шешімді қалалық маслихат хатшысы Виктор Беух барша жұртшылық алдында жария еткен болатын. Осынау қазақ елі асыға жиналған қауымның саны шексіз. Өйткені, Омар Төртбаев – қасиетті қазақ тілінің қамқоршысы. Егемендіктің туы желбіреп, ел еңсесін көтерген шақта әлеумет үшін қолдау болған Омар атаның есімі – халық аузында «Рудныйдың Ыбырайы» ретінде сақталады. Алғаш қазақ халқы үшін білім көзін, яғни білім ордасын ашқан ағартушы-ұстаз Ыбырай Алтынсарин болса, Омар Төртбаев тәуелсіздік жылдарында Рудный қаласында мемлекеттік тілде дәріс беретін мектепті ашқан - ерекше тұлға.

Осыдан 15-жыл бұрын Рудныйдың №12 орта мектебінде алғаш рет қазақ сыныптары пайда болған. Зейнеткерлік шағын кен ордасында өткізе отырып, қоғамдық істерге белсене атсалысқан Омар Төртбаев 80 жасты алқалап қалған кезінде санаулы қазақ отбасыларын аралап, қазақ тілінде оқитын балаларды жинаған. Осындай тынымсыз еңбектің арқасында – қазақ мектебі шаңырақ көтерді. Бүгінде бір мыңнан астам ұрпақтары білім нәрімен сусындауда.

Бұл Омар атаның 1998-ші жылдары қалалық қазақ тілі қоғамында жұмыс істеген 2-жылдық ізденісінің, алғырлы істерінің нәтижесі. Ал жастық шағында ел үшін атқарған еңбектері де шексіз.

1912 жылы Әуликөл ауданының Жақсылық аулында кіндік қаны тамған Омар ата – ер жеткен соң, мемлекет сенім артқан қадірлі тұлғалардың біріне айналды. Магнитогорск қаласының – ауыл шаруашылық техникумын тәмәмдаған Омар ата Ақтөбе, Торғай өңірлерінде ауыл шаруашылығын көтеру, колхоз ұйымдастыру, мал шаруашылығын дамыту жолдарында жоғары үкіметтің жолдамасы бойынша басшылық қызметтерін атқарды. Кеңес уақытында «Еңбек Қызыл Туы» орденімен, «Құрмет Белгісімен» марапатталған. Ғұмыр бойы ел үшін тер төккен Омар ата 85 жастан асқан шағында 1997 жылы Рудный қаласында өмірден өтті. Бүгінде 8 немерес, 2 шөбересі бар. Қыздары - Баян, Ғалия, Гүлнәр ел сыйлаған білікті мамандар. Бірі- дәрігер-кордиолог, бірі- мұғалім жіне техника ғылымының кандидаты.

Барша қазақ баласының атасына айналған Омар Оспанұлы Төртбаевтың есімі есте сақталатыны айқын.

Қорытынды

Бүгінде Омар атамыз тірі болса 98 жасқа толар еді. Амал не, өмір бар да өлім бар. Бұл – өмір заңы. Ұрпақ алдындағы жауапкершілігін терең сезіне білген аяулы жан сексеннің бесеуіне қараған шағында мәңгілік сапарға аттанып кете барды... Көңілге демеу болатыны артында қалған - өшпес мұралары. Омар ата – Рудный қаласына қоныс аударған сәттен бастап, қазақтың тілін, дінін, мәдениетін жандандыруға бар күшін сарп еткен елеулі тұлға. Осы сара жолда талай сүрінді, талай жығылды. Бірақ, қайсар жанның жолына кім тосқауыл болмақ? Қайта жігерлендіре түскен. Омар атаның сол тұстағы игі істерін дос-жоралар, таныстары күні бүгінге дейін тебіреніспен еске алып отыр. Қазіргі таңда Омар атамыз іргесін қалап кеткен №15 орта мектебінде мыңнан астам оқушы оқиды. Әр жыл сайын мектепті түлектер бітіреді. Қимас қоштастықпен олар өз оқыған алтын ұяларымен, тәлім-тәрбие беріп жүрген мұғалімдерімен, достарымен қоштасады. Мектебімізде дарынды оқушылардың саны көп. Әр жыл сайын алтын белгіге ие болған оқушылар өз білімдерін жоғары оқу орындарында жалғастырып келеді. 2009 жылы жыл оқушысы атанған, алтын белгіге ие болған 11- сынып оқушысы Жолмағанбетов Ернар болды. Қазіргі таңда алтын белгіге үміткер 10- сынып оқушысы Қожахмет Мырзағали өз мектебіне адал қызмет етуде.

Ұсыныс

Осы тақырыпты зерттей отырып, біз мынаны түсіндік: атамыздың дос-жорандары мен ұрпақтарының қалауынша мектепке Омар ата есімі берілді.

Сол мектеп қабырғасынан атаға деген құрмет ретінде мұражай ашылса;

Мектеп алдында Омекеңе арналған бетке ұстар ескерткіш қойылса.

Бұл іс қазіргі таңда ой толғандарар іс болып тұр. Ол мұражайды жақын уақыттарда көріп қалуымызда ғажап емес.

Пайданылған әдебиеттер:

  1. Жұмағали Арғынбаев. газет «Бірлік» №13. 07.09.1995 ж

  2. О.Төртбаев. «Қостанай таңы» 3 қаңтар,1992 ж

  3. О.Төртбаев «Рудненский Рабочий» 22.06.1993 ж

  4. «Рудненский Рабочий» 1 маусым, 2001 ж

  5. К.Әмірғалиқызы. «Рудненский Рабочий» 28 қараша,2003 ж

  6. К.Әділова. «Магнетит» газеті 05.12.2003 ж

  7. «Рудненский Рабочий» 05.2007 ж

  8. Кенжеш Оразғалиқызы. «Рудненский Рабочий»№71. 03.09.2004 ж

  9. И.И.Дьячков. «Рудненский Рабочий» 30.03.2006 ж

  10. О.О.Төртбаев. «Рудненский Рабочий» 11.09.1990 ж.





оставить комментарий
страница1/11
Ю.П. Буданова
Дата04.03.2012
Размер2.97 Mb.
ТипДокументы, Образовательные материалы
Добавить документ в свой блог или на сайт

страницы:   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
отлично
  5
Ваша оценка:
Разместите кнопку на своём сайте или блоге:
rudocs.exdat.com

Загрузка...
База данных защищена авторским правом ©exdat 2000-2017
При копировании материала укажите ссылку
обратиться к администрации
Анализ
Справочники
Сценарии
Рефераты
Курсовые работы
Авторефераты
Программы
Методички
Документы
Понятия

опубликовать
Загрузка...
Документы

Рейтинг@Mail.ru
наверх